Cmentarz I wojny światowej w Przymiłowicach

Strona główna » Aktualności » Cmentarz I wojny światowej w Przymiłowicach

wielkość tekstu:A | A | A

Cmentarz żołnierzy niemieckich w Przymiłowicach w 1915 roku.

Cmentarz I wojny światowej
w Przymiłowicach

 

1 sierpnia 1914 roku  około 3 nad ranem przetoczył się nad uśpioną Częstochową położoną  w odległości niespełna 30 km od granicy z Prusami, daleki pomruk armat. Wojska niemieckie weszły do Częstochowy 4 sierpnia rano od strony Kawodrzy a o 7 pojawiły się pod Jasną Górą, obok pomnika cara Aleksandra II. Niemcy wystawili swoje posterunki wojskowe na dworcu, przy poczcie, na Wałach Jasnogórskich. Wobec pogłosek o niewłaściwym zachowaniu się żołnierzy niemieckich na Jasnej Górze cesarz niemiecki Wilhelm II postanowił opiekę nad klasztorem przekazać wojskom austro-węgierskim.

Największe walki rosyjsko – niemieckie na Jurze Krakowsko – Częstochowskiej stoczono w listopadzie i grudniu 1914 roku. W walkach tych nie był wyraźnego zwycięzcy. Obie strony konfliktu ponawiały ataki na pozycje nieprzyjaciela tak długo, aż z powodu strat nie były zdolne do dalszego natarcia.

Ogólne straty obu walczących stron wynosiły w granicach 140 – 160 tys. żołnierzy. W walkach ucierpiały nie tylko walczące wojska. Wszędzie tam, gdzie odbywały się walki, cierpiała przede wszystkim  miejscowa ludność.

W Przymiłowicach w domu gospodarza Kaspra Tomzy wojsko niemieckie na przełomie listopada i grudnia 1914 roku  utworzyło szpital. Szpital funkcjonował około trzech tygodni. Zmarłych tam żołnierzy pochowano na gruntach prywatnych Franciszka Kręciwilka tuż obok, bezpośrednio przy drodze z Olsztyna do Janowa, po jej prawej stronie.

Cmentarz wojenny funkcjonował tutaj do 1937 r. Na cmentarzu spoczywało 26 poległych żołnierzy niemieckich. Cmentarz otaczał mur z kamienia łamanego nakryty betonowymi płytami. Wiadomo, że obiekt powstał w wyniku adaptacji pierwotnego cmentarzyska, na którym w trakcie walk grzebano poległych odtransportowanych z linii bojowej lub zmarłych w wyniku odniesionych ran. Cmentarz był ciekawy, ponieważ założono go na nierównym terenie, który od strony wejścia się wznosił. Na mogiłach stały żeliwne znaki nagrobne, były też dwa kamienne pomniki. Na podstawie zrobionego w kwietniu 1915 roku zdjęcia wiadomo, ze jeden z pomników wymurowany był z kamienia wapiennego (przypominał nieco pomnik stojący do dziś na kwaterze wojennej w Zawierciu), a w centralnej jego części umieszczony był symbol niemieckiego Żelaznego Krzyża. Na zdjęciu dobrze widać także umieszczony nad bramką napis "Ich hatt einen Kameraden..." ("Miałem towarzysza"), zaczerpnięty z tradycyjnej niemieckiej wojskowej pieśni pogrzebowej. Należy jednak pamiętać, że wspomniana fotografia ukazuje cmentarz w początkowej Fazie istnienia, a docelowy kształt nadano mu w latach 1917 i 1918, niewykluczone, że wygląd pomnika i bramki uległ wówczas zmianie.

O istnieniu tego obiektu nieco lakonicznie wspomina także w swoim wydanym w roku 1936 Opisie historycznym diecezji częstochowskiej ksiądz Jan Wiśniewski. Zgodnie z protokołem z oględzin założenia sporządzonym 23 maja 1925 r. stan cmentarza był dobry. Dokument ten sporządzono po wykonaniu prac remontowych polegających na odarniowaniu 26 mogił. Następnie obiekt przekazano pod opiekę gminy Olsztyn. Cmentarz zlikwidowano w styczniu 1937 r. w trakcie akcji komasacyjnej. Szczątki poległych i wyposażenie nagrobne przeniesiono do Ciecierzyna, elementy ogrodzenia zostały natomiast sprzedane w trakcie zorganizowanego przez władze gminy Olsztyn przetargu. Spis imienny pochowanych zachował się w dokumentacji archiwalnej dotyczącej obiektu i w pełnej formie znajduje się poniżej.

Pochowani w Przymiłowicach Niemcy zależeli do następujących jednostek wojskowych: 11., 51., 47., 72., 22. Pułku Piechoty Obrony Krajowej, 2. Rezerwowego Batalionu Pionierów, 86. Pułku Fizylierów, 1. Pułku Ułanów Obrony Krajowej.

Pochowani tam zostali :

1. Ignac Stafecki, szeregowy, LIR 11/10k, zm. 17.11.1914
2. Brundke, szeregowy, L.Kaw.Rgt. 1, 1Esk., zm.8 .11.1914
3. Paul Larbiecki, Freiter, Fussl. R 86/9k, zm. 8.11.1914
4. Johann Grassle, szeregowy, LIR 11/9k, zm. 18.11.1914
5. Anton Siejack, szeregowy, LIR 11/11k, zm. 18.11.1914
6. Christian Haberle, szeregowy, LIR 11/9k, zm.1.12.1914
7. Franc Michna, Freiter, LIR 11/9k, zm. 1.12.1914
8. Bruno Winter, Freiter, LIR 51/2k, zm. 13.12.1914
9. Karl Ober- Dellmann, szeregowy, LIR 51/9k, zm. 1.12.1914
10.Maks Mann, szeregowy, LIR 11/2k, zm. 1.12.1914
11.Otto Grunn, szeregowy, LIR 51/9k, zm. 15.11.1914
12.Ditrich Burghoff, szeregowy, LIR 51/9k, zm. 15.11.1914
13.Philipp Luchterhand, szeregowy, LIR 51/7k, zm. 30.11.1914
14.Wilhelm Gebauer, szeregowy, LIR 11/4k, zm. 26.11.1914
15. Robert Piest, szeregowy, LIR 11/7k, zm. 26.11.1914
16.Paul Bruner, szeregowy, LIR 11/6k, zm. 26.11.1914
17.Maksymiljan Schultze, chorąży, LIR 11/2k, zm. 8.12.1914
18.Bernard Oswald, szeregowy, II Res.Pion.Batl., zm. 7.12.1914
19.Karl Felscher, szeregowy, II Res.Pion.Batl, zm. 2.12.1914
20.Johann Baran., szeregowy, LIR 11/5k, zm. 28.11.1914
21.Wilchelm Mentzel, szeregowy, LIR 51/12k, zm. 24.11.1014
22.Paul Schneider, szeregowy, LIR 51/12k, zm. 24.11.1914
23.Mathans Maczko, szeregowy, LIR 51/7k, zm. 18.11.1914
24.Friedrich Brandes, szeregowy, LIR 47/8k, zm. 26.11.1914
25.Bernard Nemetz, szeregowy, LIR 72/4k, zm. 15.11.1914
26.Nieznany, LIR 22, zm.1914

Skróty nazw oddziałów:
Pułk Piechoty Obrony Krajowej   LIR
Rezerwowy Batalion Pionierów   Res. Pion. Batl
Pułku Fizylierów ( strzelców) Fussl. R ,
Pułku Ułanów Obrony Krajowej  L.Kaw.Rgt. 1, 1Esk.

Bibliografia:

1. Orman K., Orman P., Wielka wojna na Jurze, Przebieg wydarzeń i cmentarze wojenne I wojny światowej między Krakowem a Częstochową, Kraków 2008.

2. Orman K., Orman P.,  Wielka Wojna na Jurze : działania i cmentarze wojenne z roku 1914 na Wyżynie Krakowsko-Wieluńskiej i terenach przyległych, Kraków 2015.

3. Wywiad z Kazimierzem Tomzą, zamieszkałym w Przymiłowicach.

4. Wiśniewski J.,Diecezja częstochowska: opis historyczny kościołów i zabytków w dekadach będzińskim, dąbrowskim, sączowskim, zawierckim i żareckim oraz parafii Olsztyn, Marjówka Opoczyńska 1936.

5. Plany i zdjęcie cmentarza w Przymiłowicach pochodzą również z książki K., Orman P., Orman, Wielka Wojna na Jurze : działania i cmentarze wojenne z roku 1914 na Wyżynie Krakowsko-Wieluńskiej i terenach przyległych, Kraków 2015.

                                                                                                

Opracowanie: Marek Romański


 

Cmentarz żołnierzy niemieckich w Przymiłowicach w 1915 roku.Były cmentarz w Przymiłowicach - widok współczesny - luty 2018 r.Plan cmentarza w Przymiłowicach powstały w II Rzeczypospolitej.

czytano: 2362 razy

źródło: olsztyn-jurajski.pl

Strona główna

Ilość filmów: 14
dalej
Wyszukiwarka
na stronie   w aktualnościach
link
Ciekawostki

W kościele olsztyńskim znajduje się niezwykły obraz, na którym, jak głosi legenda, Anioł odbił własne oblicze słynące z nieziemskiej urody.dalej

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Olsztynie
Ogloszenia
  • link link link link link link link link link link
  • link
Urząd Gminy Olsztyn (C) 2018